23 Aralık 2025 tarihinde Concorde Tower Hotel’de gerçekleştirilen panel, Altınbaş Kıbrıs Üniversitesi Sürekli Eğitim ve Araştırma Merkezi ile EMI Akademi iş birliğinde düzenlenmiştir. Akademi, kamu ve özel sektör temsilcilerini bir araya getiren panel, KKTC’de girişimcilik ekosisteminin geliştirilmesi ve paydaşlar arası iş birliğinin güçlendirilmesi açısından kritik bir platform oluşturmuştur.
Panelin açılış konuşmaları; Prof. Dr. Behiye Çavuşoğlu (Altınbaş Kıbrıs Üniversitesi Rektörü), Prof. Dr. Mustafa Tümer (Kıbrıs Vakıflar İdaresi Genel Müdürü), Yrd. Doç. Dr. Sedef Altınbaş (Altınbaş Kıbrıs Üniversitesi Mütevelli Heyeti Üyesi) ve KKTC Ekonomi ve Enerji Bakanı Olgun Amcaoğlu tarafından gerçekleştirilmiştir. Açılış konuşmalarında, girişimciliğin ekonomik kalkınmadaki rolü vurgulanmış ve kamu, özel sektör ile akademi arasındaki iş birliğinin önemi ön plana çıkarılmıştır.
Panelin moderatörlüğünü Prof. Dr. Himmet Karadal üstlenmiş olup, program boyunca girişimcilik ekosistemine yönelik güncel gelişmeler, fırsatlar ve karşılaşılan zorluklar kapsamlı bir şekilde ele alınmıştır.
Panelde öne çıkan değerlendirmeler; KKTC’de girişimcilik faaliyetlerinin desteklenmesi, yenilikçi iş modellerinin teşvik edilmesi, genç girişimcilerin ekosisteme kazandırılması ve dijitalleşme ile finansmana erişim konularının güçlendirilmesi yönünde olmuştur.
Sonuç olarak, panel; KKTC’de girişimcilik ekosisteminin güçlendirilmesi ve paydaşlar arası koordinasyonun artırılması açısından önemli bir rehber niteliği taşımıştır.
Prof. Dr. Himmet Karadal
Moderatör / EMI Akademi Başkanı
Moderatör / EMI Akademi Başkanı
Konu: Ekosistem Perspektifi ve Stratejik Çerçeve
Prof. Dr. Himmet Karadal, panelin genel çerçevesini ortaya koyarken girişimcilik ekosisteminin yalnızca bireysel başarı hikâyelerinden ibaret olmadığını; sistemsel yapı, kurumsal kapasite, kültürel dinamikler ve yönetişim mekanizmaları çerçevesinde bütüncül olarak değerlendirilmesi gerektiğini vurgulamıştır. Ayrıca konuşmasında, girişimcilik ekosisteminin sadece bireysel girişimcilerden oluşmadığını; kurumsal yapıların, politika ortamının ve düzenleyici çerçevenin ekosistemin başarısında belirleyici rol oynadığını ifade etmiştir.
Öne çıkan görüşleri:
- Girişimcilik kültürü eğitim sisteminin erken aşamalarında başlamalıdır.
- KKTC’de stratejik bir “Ulusal Girişimcilik Master Planı” gereklidir.
- Veri temelli politika üretimi eksiktir.
- Akademi ile reel sektör arasında sistematik eşleştirme mekanizması kurulmalıdır.
- Girişimcilik ekosistemi bütüncül bir sistemdir; kamu, üniversite, özel sektör ve sivil toplum birlikte hareket etmelidir.
- Ekosistemde koordinasyon eksikliği bulunmaktadır.
- Girişimcilik yalnızca finansman meselesi değildir; zihniyet dönüşümü gerektirir.
- Eğitim sisteminde başarıyı ödüllendirmeyen yapıların girişimcilik kültürüyle çeliştiği belirtilmiştir.
- Veri temelli politika üretimi gereklidir.
Karadal’a göre KKTC’de sürdürülebilir girişimcilik için kültürel dönüşüm ve kurumsal planlama şarttır ve girişimciliğin kalkınma politikalarının merkezine alınması gerektiğini ifade etmiştir.
Prof. Dr. Cem Tanova
Uluslararası Kıbrıs Üniversitesi Rektör Yardımcısı
Uluslararası Kıbrıs Üniversitesi Rektör Yardımcısı
Konu: KKTC’nin Girişimcilik Ekosistemi ve Üniversiteler
Tanova, üniversitelerin girişimcilik ekosistemindeki rolünü üç başlıkta ele almıştır:
- Girişimcilik eğitimi
- Kuluçka merkezleri
- Sanayi işbirliği
Öne çıkan değerlendirmeleri:
- Üniversitelerde girişimcilik dersi zorunlu hale gelmelidir.
- Öğrenci projeleri yatırımcı ile buluşturulmalıdır.
- Akademik yükseltmelerde ticarileştirme kriteri değerlendirilebilir.
Tanova, üniversitelerin yalnızca eğitim kurumu değil ekonomik aktör olduğunu vurgulamıştır.
Uluslararası Tanınma ve Akademik Görünürlük
- KKTC’nin uluslararası tanınma sorunu, üniversiteler aracılığıyla akademik görünürlükle aşılmaya çalışılmaktadır.
- Akademisyenler uluslararası literatürde yer almaktadır; ancak kurumsal ve bütüncül bir dijital akademik platform eksiktir.
- Yapay zekâ, bulut sistemleri ve dijital akademik ağlarda kurumsal temsil yetersizdir.
Üniversitelerin Yapısal Sorunları
- Üniversitelerde girişimcilik kültürü kurumsallaşmamıştır.
- Gelir modeli büyük ölçüde öğrenci harçlarına dayanmaktadır.
- Bu finansal bağımlılık yapısı, üretim ve inovasyon odaklı dönüşümü zorlaştırmaktadır.
Yabancı Öğrenci Entegrasyonu
- Yabancı öğrencilerin topluma entegrasyonu zayıftır.
- Türkçe dersleri temel düzeyde kalmaktadır.
- Öğrenciler bilgi üretiminin aktif parçası hâline getirilememektedir.
Fonlara Erişim Sorunu
- AB fonları çoğunlukla bireyler ve STK’lar üzerinden yürütülmektedir.
- Üniversitelerin kurumsal erişimi sınırlıdır.
- TÜBİTAK desteklerinde yapısal engeller bulunmaktadır.
Tanova, üniversitelerin bilgi üretim merkezinden inovasyon ve ticarileştirme merkezine dönüşmesi gerektiğini ifade etmiştir.
Prof. Dr. Mehmet Naci Efe
CEO Teknoloji Geliştirme Merkezi Başkanı
CEO Teknoloji Geliştirme Merkezi Başkanı
Konu: Girişimcilik Ekosisteminde Teknokent ve Teknoloji Geliştirme Merkezi
Prof. Dr. Efe, teknokentlerin rolünü detaylandırmıştır.
Temel görüşleri:
- Üniversite içi Ar-Ge projeleri ticarileştirilemiyor.
- Patent üretimi ile ürün üretimi arasında kopukluk vardır.
- Teknokentlerin aktif mentorluk ve yatırımcı eşleşme mekanizmaları kurması gerekir.
- Dijital dönüşüm ve yazılım girişimleri KKTC için fırsattır.
- Üniversite–sanayi iş birliği zayıftır.
- Dijitalleşme eksikliği önemli bir yapısal sorundur.
- Teknoloji geliştirme merkezleri yalnızca fiziki alan değil; mentorluk ve ticarileştirme merkezleri olmalıdır.
- Uluslararası rekabet için teknoloji yatırımları zorunludur
Efe’ye göre, KKTC coğrafi dezavantajını dijital ekonomiye yönelerek avantaja çevirebilir.
Hasan Yıldız
Yıldızlar Tanıtım Organizasyon Yönetim Kurulu Başkanı & ATO Başkan Vekili
Yıldızlar Tanıtım Organizasyon Yönetim Kurulu Başkanı & ATO Başkan Vekili
Konu: Rol Model Girişimci ve Liderlik
Yıldız, konuşmasında girişimcilik deneyimini aktararak özellikle liderlik kültürünün sürdürülebilir başarıdaki belirleyici rolüne vurgu yapmıştır. Girişimcilikte vizyon belirleme, stratejik planlama ve ekip ruhunun önemine dikkat çeken Yıldız, 2003 yılında küçük ölçekli bir organizasyon firması olarak başlayan girişimin, doğru liderlik anlayışı, kararlı büyüme stratejileri ve yenilikçi yatırımlar sayesinde zamanla çok şirketli bir yapıya dönüştüğünü örnek olarak paylaşmıştır. Bu dönüşüm sürecinin, girişimcilikte istikrar, disiplin ve uzun vadeli hedef odaklı yönetimin somut bir göstergesi olduğunu ifade etmiştir.
Temalar:
- Risk alma cesareti
- Uluslararası vizyon
- Networking
Başarı faktörleri:
- Net ve sürdürülebilir bir vizyon belirlenmesi.
- Stratejik ve planlı hareket edilmesi.
- Teknolojik yatırımlara zamanında ve kararlı şekilde yönelinmesi.
- Güçlü bir ekip yapısı ve etkin takım çalışmasının benimsenmesi.
- Başarının öncelikle doğru zihniyet ve kararlılıkla başladığının kabul edilmesi.
- Teknolojik yatırımların işletmenin büyüme sürecini hızlandırması.
- Mobil konser sistemleri ve kültür-sanat yatırımlarının yenilikçi büyüme örnekleri olarak hayata geçirilmesi.
- Birlikte çalışma ve iş birliği kültürünün rekabet avantajı sağlaması.
Enver Mamülcü
İŞAD Başkanı
İŞAD Başkanı
Konu: KKTC’nin Girişimcilik Ekosisteminde İşbirliği Modelleri
Aile şirketlerinde kurumsallaşma süreci üç temel ana başlık altında ele alınmıştır: profesyonelleşme, kuşak geçiş planlaması ve kurumsal yönetim ilkelerinin benimsenmesi.
Bu çerçevede:
- Aile şirketlerinde kurumsallaşmanın ve aile anayasalarının oluşturulmasının stratejik bir gereklilik olduğu vurgulanmıştır.
- Sürdürülebilirlik sorununun aile şirketleri açısından önemli bir yapısal risk oluşturduğu belirtilmiştir.
- Profesyonelleşmenin, yönetim süreçlerinin kişilere bağlı olmaktan çıkarılarak sistem temelli hale getirilmesi açısından zorunlu olduğu ifade edilmiştir.
- Kuşak geçişlerinin planlı, şeffaf ve sistemli şekilde yönetilmesi gerektiği vurgulanmıştır.
- Kurumsal yönetim ilkelerinin (şeffaflık, hesap verebilirlik, adillik ve sorumluluk) benimsenmesinin gerekliliği dile getirilmiştir.
- Aile anayasalarının rol ve sorumlulukları netleştirerek şirket içi çatışmaları azaltacağı ve kurumsal istikrar sağlayacağı belirtilmiştir.
- Kurumsallaşmanın şirketlerin rekabet gücünü artırdığı, yatırımcı güvenini güçlendirdiği ve uzun vadeli büyümeyi desteklediği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak; Kurumsallaşma ve aile anayasalarının önemi vurgulanmıştır.
Ebru Kaptan Sertoğlu
Kıbrıs Türk Yatırım Geliştirme Ajansı (YAGA) Direktörü
Kıbrıs Türk Yatırım Geliştirme Ajansı (YAGA) Direktörü
Konu: Kamu-Özel Sektör-Akademi İşbirliğinin Evrimi
Sertoğlu, yatırım çekme stratejilerine odaklanmıştır.
Vurgular:
- Yatırım ortamının sadeleştirilmesi gerekir.
- Uluslararası yatırımcıya güven veren şeffaf yapı oluşturulmalıdır.
- Sektörel yatırım öncelikleri belirlenmelidir (teknoloji, turizm, tarım teknolojileri).
Sertoğlu kamu perspektifini ortaya koymuştur.
- Girişimcilik destek mekanizmaları koordinasyon sorunu yaşamaktadır.
- Yatırım ortamında siyasi istikrarsızlık en büyük risk faktörüdür.
- Hükümetlerin kısa süreli olması uzun vadeli politikaları engellemektedir.
- Dijitalleşme ve e-devlet uygulamaları yetersizdir.
- Bürokratik süreçler yatırımcıyı zorlamaktadır.
Ayrıca:
- 2016’dan itibaren 202 işletmenin kurulduğu,
- %76 ayakta kalma oranının uluslararası ortalamanın üzerinde olduğu belirtilmiştir.
Yusuf Tekinay
Genç İş İnsanları Derneği (GİAD) Başkanı
Genç İş İnsanları Derneği (GİAD) Başkanı
Konu: KKTC’nin Girişimcilik Ekosistemi ve Genç Girişimciler
Tekinay genç girişimcilerin karşılaştığı sorunları aktarmıştır:
- Finansmana erişimde ciddi zorluklar yaşanmaktadır.
- Mentorluk ve rehberlik mekanizmaları yetersizdir.
- Bürokratik süreçler uzun ve karmaşıktır.
- Risk sermayesi ve melek yatırımcılık mekanizmaları yeterince gelişmemiştir.
- Gençler fırsat eksikliği nedeniyle yurtdışına yönelmektedir (beyin göçü).
- Girişimcilik destek sistemleri parçalı ve koordinasyondan uzaktır.
Çözüm önerileri:
- Genç girişimci fonu kurulmalı
- Start-up hızlandırma programları oluşturulmalı
- Vergi avantajları sağlanmalı
Genç girişimciliğin desteklenmesi için melek yatırımcı yasalarının güçlendirilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
Deniz Solyalı
Kırsal Kalkınma Kadın Kooperatifi Başkanı
Kırsal Kalkınma Kadın Kooperatifi Başkanı
Konu: KKTC’nin Girişimcilik Ekosisteminde Kooperatiflerin Rolü
Solyalı’nın konuşması yerel kalkınma perspektifini yansıtmıştır ve kadın girişimciliğine dikkat çekmiştir. Kooperatifçilik modeli özellikle kadın girişimciliğinde başarılı bir kalkınma aracı olarak değerlendirilmiştir.
2021 yılında kurulan kadın kooperatifi örneği üzerinden kooperatifçilik modeli; dayanışma ekonomisi, ölçek ekonomisi, yerel üretimin markalaşması ve kadın istihdamı başlıkları çerçevesinde ele alınmıştır.
Bu kapsamda:
- 2021 yılında kurulan kadın kooperatifinin kırsal kalkınma açısından önemli ve örnek bir model olduğu belirtilmiştir.
- Dayanışma kültürü ve ölçek ekonomisinin, küçük üreticilerin maliyetlerini azaltarak pazara erişimini kolaylaştırdığı ve sürdürülebilir üretim imkânı sağladığı ifade edilmiştir.
- Kooperatif bünyesinde meyve-sebze kurutma tesisinin kurulduğu ve bu sayede katma değerli üretime geçildiği vurgulanmıştır.
- Yerel ürünlerin markalaştırılması ve kurumsal kimlik kazanmasının hedeflendiği belirtilmiştir.
- Kooperatifçilik modelinde teknik destek, eğitim ve güven inşasının kritik öneme sahip olduğu dile getirilmiştir.
- Kooperatiflerin, özellikle mikro ölçekli girişimler için daha güvenli ve sürdürülebilir bir girişimcilik modeli sunduğu ifade edilmiştir.
- Kırsal kalkınmanın güçlendirilmesi için yerel üretimin markalaştırılması ve pazarlama kapasitesinin artırılması gerektiği vurgulanmıştır.
- Kadın girişimciliğini desteklemek amacıyla özel finansman araçları, teşvik programları ve düşük faizli kredi mekanizmalarının oluşturulması gerektiği belirtilmiştir.
Ali İhsan Çevik
İŞAD As Başkanı
İŞAD As Başkanı
Konu: Yatırım ve İşbirliği Fırsatları
Enerji yatırımları, özellikle güneş enerjisi projeleri ve finansman eksiklikleri ele alınmıştır.
Yatırım ortamını olumsuz etkileyen unsurlar:
- Siyasi istikrarsızlık
- Dijitalleşme eksikliği
- Bürokratik yavaşlık
Çevik, yatırım ortamının iyileştirilmesine yönelik öneriler sunmuştur:
- Bürokratik süreçler dijitalleştirilmelidir.
- Yatırım rehberliği tek elden yapılmalıdır.
- Yabancı yatırımcı için hukuki güven artırılmalıdır.
- Yenilenebilir enerji yatırımlarının teşvik edilmesi ve stratejik öncelik alanı olarak belirlenmesi gerekmektedir.
- Özellikle güneş enerjisi projelerine yönelik özel teşvik, hibe ve vergi avantajı mekanizmaları oluşturulmalıdır.
- Enerji yatırımlarında finansman eksikliklerini gidermek amacıyla uzun vadeli, düşük faizli kredi ve özel yatırım fonları geliştirilmelidir.
- Yatırım kararlarını olumsuz etkileyen siyasi belirsizliklerin azaltılması için istikrarlı ve öngörülebilir bir politika ortamı sağlanmalıdır.
