Erteleme Davranışı: Başlamak İçin Küçük Bir Adım

Her şeyi bir anda tamamlamak zorunda değilsiniz. Küçük ve uygulanabilir bir adımla başlayabilirsiniz.

Erteleme Davranışını Anlamak

Bir ödeve başlamak, sınava çalışmak veya bir başvuruyu tamamlamak gerektiğini bildiğiniz hâlde kendinizi başka işlerle ilgilenirken bulabilirsiniz. Yapılacak işi düşündükçe zorlanabilir, kısa süreli rahatlamak için onu sonraya bırakabilirsiniz.

Bazen bir işi ertelemek, önceliklerinizi düzenlemek için bilinçli bir seçimdir. Ancak erteleme tekrar ediyor, sizi sıkıntıya sokuyor veya sorumluluklarınızı yerine getirmenizi zorlaştırıyorsa bu örüntüyü fark etmek yararlı olabilir.

Erteleme davranışını yalnızca tembellik veya isteksizlik olarak değerlendirmek, yaşanan güçlüğü anlamayı zorlaştırabilir. Önemli olan kendinizi suçlamak yerine başlamanızı neyin güçleştirdiğini keşfetmektir.

Başlamayı Neler Zorlaştırabilir?

Bir görevin çok büyük veya belirsiz görünmesi, nereden başlayacağını bilememek, hata yapmaktan çekinmek ya da kusursuz bir sonuç beklemek başlamayı zorlaştırabilir. Yorgunluk, yoğun sorumluluklar, dikkat dağıtıcılar ve gerekli kaynaklara erişememek de süreci etkileyebilir.

Bazen görevin amacını anlamamak veya başkalarının beklentileri karşısında baskı hissetmek de isteğinizi azaltabilir. Böyle durumlarda kendinize şu soruları sorabilirsiniz:

• Bu görevin hangi kısmında zorlanıyorum?
• Benden ne beklendiği yeterince açık mı?
• İlerlemek için hangi bilgiye, kaynağa veya desteğe ihtiyacım var?
• Şu anda atabileceğim en küçük adım ne olabilir?

Erteleme Döngüsünü Değiştirmek İçin Neler Yapabilirsiniz?

Görevi küçük ve somut parçalara ayırın.
“Projeyi bitireceğim” yerine “Yönergeyi okuyacağım”, “Üç kaynak belirleyeceğim” veya “Giriş için birkaç cümle yazacağım” gibi sınırları belli adımlar seçin.

Kısa bir başlangıç süresi belirleyin.
Beş ya da on dakika çalışmayı deneyebilirsiniz. Amaç, bu sürede her şeyi tamamlamak değil, göreve başlamayı daha ulaşılabilir hâle getirmektir. Süre sonunda devam etmeye veya kısa bir mola vermeye karar verebilirsiniz.

Ne zaman ve nerede başlayacağınızı netleştirin.
“Bir ara çalışırım” yerine “Öğle yemeğinden sonra kütüphanede yirmi dakika boyunca ilk soruyu inceleyeceğim” gibi somut bir plan hazırlayın. Planınızı günlük koşullarınıza göre esnek tutun.

İlk denemenin kusursuz olmasını beklemeyin.
Bir taslak, üzerinde çalışılabilecek bir başlangıçtır. Önce temel fikirleri yazmak, ardından düzenlemek ilerlemeyi kolaylaştırabilir. Kendinize öğrenme ve düzeltme payı tanıyın.

Dikkat dağıtıcıları azaltın.
Çalışma süreniz boyunca bildirimleri sessize almayı, gereksiz sekmeleri kapatmayı veya telefonu kolayca uzanamayacağınız bir yere koymayı deneyin. Ortamınızı olanaklarınız ölçüsünde görevinize uygun hâle getirin.

Molaları ve dinlenmeyi planınıza ekleyin.
Yorgun olduğunuzda başlamak ve sürdürmek daha zor gelebilir. Ulaşılabilir çalışma aralıkları belirleyin ve aralara dinlenme zamanı koyun. Tamamladığınız küçük adımları da fark edin.

Aksayan planları kendinizi yargılamadan gözden geçirin.
Planladığınız zamanda başlayamadığınızda “Ben zaten hep böyleyim” demek yerine neyin engel olduğunu değerlendirin. Hedefi küçültmeniz, zamanı değiştirmeniz veya destek istemeniz gerekebilir.

Ne Zaman Destek Alabilirsiniz?

Erteleme davranışı sık tekrarlanıyor, teslim tarihlerini kaçırmanıza neden oluyor veya yoğun kaygı ve suçluluk yaratıyorsa destek alabilirsiniz.

Görevin kapsamı, beklentiler veya iş yüküyle ilgili güçlükler için dersin öğretim elemanıyla ya da akademik danışmanınızla görüşebilirsiniz. Başlamakta ve sorumlulukları sürdürmekte yaşadığınız güçlükler günlük yaşamınızın farklı alanlarını da etkiliyorsa Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Merkezine başvurabilirsiniz.

İlerlemek Her Zaman Büyük Adımlar Gerektirmez

Erteleme alışkanlığını değiştirmek zaman alabilir. Kendinize karşı anlayışlı olmak, güçlükleri fark etmenize ve daha uygulanabilir yollar denemenize alan açar. Bugün için küçük bir adım belirleyebilir, ihtiyaç duyduğunuzda yardım isteyebilirsiniz.

Altınbaş Kıbrıs Üniversitesi Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Merkezine başvurarak sunulan destek hizmetleri ve randevu süreci hakkında bilgi alabilirsiniz.

Başlamak için kusursuz koşulları beklemek zorunda değilsiniz; size uygun küçük bir adım yeterli bir başlangıç olabilir.